Đến nội dung chính
EzTax.
Đăng nhập

Nghỉ chăm con ốm: được hưởng BHXH bao nhiêu ngày, tính tiền thế nào?

Tác giả Lê Viết Huấn · Cập nhật

Chuyên mục:Doanh nghiệp nhỏ và vừaHộ kinh doanhCá nhân

Mục lục (9)
Nghỉ chăm con ốm: được hưởng BHXH bao nhiêu ngày, tính tiền thế nào?

Trẻ nhỏ ốm là chuyện thường gặp, và nhiều người lao động không biết rằng những ngày nghỉ ở nhà chăm con có thể được Quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) chi trả. Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025) quy định rõ ai được hưởng, được nghỉ bao nhiêu ngày, mức hưởng tính thế nào và hồ sơ nộp ra sao. Bài viết tổng hợp các quy định này cho người lao động và kế toán phụ trách bảo hiểm.

Ai được hưởng chế độ khi con ốm?

Chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau là một trong các trường hợp hưởng chế độ ốm đau của BHXH bắt buộc (Điều 42 khoản 1 điểm e Luật BHXH). Đối tượng được hưởng gồm người lao động thuộc các điểm a, b, c, d, i, k, l, m, n khoản 1 và khoản 2 Điều 2 của Luật, trong đó có người làm việc theo hợp đồng lao động và chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc.

Người lao động không được hưởng cho những ngày nghỉ trùng với (Điều 42 khoản 2 điểm d):

  • thời gian nghỉ theo pháp luật về lao động (chẳng hạn nghỉ hằng năm);
  • thời gian nghỉ việc hưởng nguyên lương theo pháp luật chuyên ngành khác;
  • thời gian đang nghỉ hưởng chế độ thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe.

Được nghỉ tối đa bao nhiêu ngày?

Thời gian hưởng tối đa trong một năm (từ 01/01 đến 31/12), tính cho mỗi con (Điều 44 khoản 1):

Tuổi của conThời gian tối đa mỗi năm
Dưới 03 tuổi20 ngày làm việc
Từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi15 ngày làm việc

Ngày nghỉ tính theo ngày làm việc, không kể ngày nghỉ lễ, Tết và ngày nghỉ hằng tuần (Điều 44 khoản 3).

Thông tư 12/2025/TT-BNV (Điều 5) hướng dẫn thêm một số trường hợp:

  • Không phụ thuộc thời điểm bắt đầu tham gia BHXH. Người mới tham gia trong năm vẫn có đủ số ngày tối đa nêu trên.
  • Xác định tuổi của con. Mốc "dưới 03 tuổi", "dưới 07 tuổi" tính đến trước ngày sinh nhật của năm con đủ 03 tuổi, đủ 07 tuổi, và căn cứ vào ngày bắt đầu nghỉ chăm con.
  • Nhiều con cùng ốm một lúc. Thời gian hưởng tính theo số ngày thực tế nghỉ; giới hạn tối đa vẫn áp dụng riêng cho từng con.
  • Cả cha và mẹ cùng tham gia BHXH bắt buộc. Mỗi người có thời gian tối đa riêng cho mỗi con, dù hai người nghỉ luân phiên hay cùng nghỉ (Điều 44 khoản 2 Luật BHXH; Điều 5 khoản 4, khoản 5 Thông tư 12/2025/TT-BNV).

Mức hưởng tính thế nào?

Mức hưởng bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH (Điều 45 khoản 2). Mức hưởng một ngày bằng mức hưởng theo tháng chia cho 24 ngày (Điều 45 khoản 5):

Trợ cấp = Tiền lương đóng BHXH ÷ 24 × 75% × Số ngày nghỉ được hưởng

Tiền lương dùng để tính là (Điều 45 khoản 1):

  • tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất trước tháng nghỉ; hoặc
  • tiền lương đóng BHXH của chính tháng đầu tiên tham gia (hoặc tháng tham gia trở lại) nếu phải nghỉ ngay trong tháng đó.

Nghỉ không trọn ngày: nghỉ dưới nửa ngày tính là nửa ngày; nghỉ từ nửa ngày đến dưới một ngày tính là một ngày. Mức hưởng nửa ngày bằng một nửa mức hưởng một ngày (Điều 45 khoản 5).

Mức trợ cấp đang hưởng không được điều chỉnh khi Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở, mức tham chiếu hoặc lương tối thiểu vùng (Điều 6 khoản 3 Thông tư 12/2025/TT-BNV).

Ví dụ tính trợ cấp

Một nhân viên văn phòng làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu, tiền lương đóng BHXH tháng 10/2026 là 9.600.000 đồng. Tháng 11/2026, con 2 tuổi bị sốt, có giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH. Người lao động nghỉ:

  • thứ Năm và thứ Sáu: nghỉ trọn ngày, tính 2 ngày;
  • thứ Bảy, Chủ nhật là ngày nghỉ hằng tuần: không tính;
  • thứ Hai tuần sau: nghỉ 2 giờ buổi sáng để đưa con tái khám (dưới nửa ngày), tính 0,5 ngày.

Số ngày được hưởng: 2 + 0,5 = 2,5 ngày.

  • Trợ cấp một ngày: 9.600.000 ÷ 24 × 75% = 400.000 × 75% = 300.000 đồng.
  • Tổng trợ cấp: 300.000 × 2,5 = 750.000 đồng.

Con dưới 3 tuổi nên năm 2026 người này được hưởng tối đa 20 ngày cho con này; sau lần nghỉ trên còn 17,5 ngày. Nếu người cha cũng tham gia BHXH bắt buộc, người cha có hạn mức 20 ngày riêng cho cùng đứa con.

Lưu ý về mốc tuổi: giả sử con sinh ngày 10/03/2023. Lần nghỉ bắt đầu ngày 05/03/2026 vẫn tính là con dưới 03 tuổi (tối đa 20 ngày). Lần nghỉ bắt đầu từ ngày 10/03/2026 trở đi tính là con từ đủ 03 tuổi (tối đa 15 ngày).

Hồ sơ cần nộp

Theo Điều 47 Luật BHXH:

Con điều trị nội trú: bản chính hoặc bản sao của một trong các giấy tờ sau:

  • giấy ra viện;
  • bản tóm tắt hồ sơ bệnh án;
  • giấy tờ khác chứng minh quá trình điều trị nội trú.

Con điều trị ngoại trú: một trong các giấy tờ sau:

  • giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH;
  • bản chính hoặc bản sao giấy ra viện có ghi chỉ định thời gian điều trị ngoại trú sau thời gian điều trị nội trú;
  • bản chính hoặc bản sao bản tóm tắt hồ sơ bệnh án có ghi chỉ định như trên.

Con khám, chữa bệnh ở nước ngoài: giấy tờ do cơ sở khám, chữa bệnh ở nước ngoài cấp, thể hiện tên bệnh và thời gian điều trị. Giấy tờ phải có bản dịch tiếng Việt được công chứng hoặc chứng thực, và được hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Thời hạn nộp và giải quyết

BướcAi thực hiệnThời hạn
Nộp hồ sơ cho người sử dụng lao độngNgười lao độngChậm nhất 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc
Lập danh sách, nộp kèm hồ sơ cho cơ quan BHXHNgười sử dụng lao động07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ
Giải quyết chế độ (nếu không giải quyết phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do)Cơ quan BHXH07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ

Căn cứ: Điều 48 khoản 1, 2, 3 Luật BHXH.

Chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc

Chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc cũng được hưởng chế độ khi con ốm. Riêng với nhóm này, "ngày làm việc" để tính thời gian hưởng là thời giờ làm việc bình thường trong một ngày do chủ hộ đăng ký với cơ quan BHXH khi tham gia, nhưng không quá 08 giờ (Điều 6 khoản 4 Thông tư 12/2025/TT-BNV). Chủ hộ nên đăng ký rõ thời giờ làm việc ngay từ đầu, để có căn cứ tính các trường hợp nghỉ không trọn ngày.

Việc kế toán nên làm

  1. Theo dõi số ngày đã hưởng chế độ con ốm trong năm của từng người lao động, tách riêng cho từng con.
  2. Đối chiếu ngày nghỉ trên giấy tờ y tế với bảng chấm công. Loại các ngày nghỉ hằng tuần, nghỉ lễ, Tết và những ngày đã tính nghỉ phép năm.
  3. Ghi nhận số giờ nghỉ thực tế với những ngày nghỉ không trọn ngày, để quy đổi đúng nửa ngày hoặc một ngày.
  4. Nhắc người lao động nộp hồ sơ trong 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc. Sau khi nhận đủ hồ sơ, đơn vị nộp cho cơ quan BHXH trong 07 ngày làm việc.
  5. Kiểm tra tiền lương đóng BHXH của tháng liền trước tháng nghỉ để tự tính và đối chiếu số tiền cơ quan BHXH chi trả.

Xem thêm: Bảo hiểm bắt buộc 2026–2027: những điểm mới và BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh từ 2026.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (Văn bản hợp nhất 19/VBHN-VPQH, hiệu lực từ 01/07/2025): Điều 42 khoản 1 điểm e, khoản 2 điểm d; Điều 44; Điều 45 khoản 1, 2, 5; Điều 47 khoản 1, 2, 3; Điều 48 khoản 1, 2, 3.
  • Thông tư 12/2025/TT-BNV ngày 30/06/2025 của Bộ Nội vụ (hiệu lực từ 01/07/2025): Điều 5; Điều 6 khoản 3, khoản 4.

Bài viết mang tính hướng dẫn chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho trường hợp cụ thể. Nội dung cập nhật theo quy định có hiệu lực tại thời điểm viết.

Cùng chuyên mục

  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa

    Khai bổ sung kỳ trước 01/07/2026: dùng mẫu Thông tư 80 hay Thông tư 89?

    Điều 100 Thông tư 89/2026/TT-BTC lấy kỳ tính thuế làm mốc chọn mẫu khai bổ sung, không phải ngày nộp. Bài có bảng tra theo tháng, quý, ví dụ khai bổ sung GTGT tháng 6 và tháng 8/2026, lưu ý cho hộ kinh doanh và hồ sơ hoàn thuế kỳ cũ.

    Lê Viết Huấn · Cập nhật 19/11/2026

  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa

    Bảo hiểm bắt buộc 2026–2027: tỷ lệ không đổi, mức trần và đối tượng đã thay đổi

    Tỷ lệ đóng bảo hiểm bắt buộc không đổi, nhưng từ 2025–2027 có nhiều thay đổi: trần đóng BHXH, BHYT tăng theo mức tham chiếu, trần BHTN tăng theo lương tối thiểu vùng, lao động không trọn thời gian thuộc diện đóng, Luật Việc làm mới. Bài tóm tắt từng điểm và ví dụ chi phí thay đổi.

    Lê Viết Huấn · Cập nhật 19/11/2026

  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa

    Lương tối thiểu vùng 2027: mức mới từ 01/01/2027 và việc cần làm

    Từ 01/01/2027, lương tối thiểu vùng tăng 310.000–390.000 đồng/tháng theo Nghị định 399/2026/NĐ-CP. Bài so sánh mức năm 2026 và 2027, cách xác định vùng, cách áp dụng cho lương tháng, lương giờ và những việc doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần làm trước ngày 01/01/2027.

    Lê Viết Huấn · Cập nhật 18/11/2026

  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa

    Chi phí không được trừ khi quyết toán thuế TNDN và cách hạch toán

    Danh sách các khoản chi hay bị loại khi quyết toán thuế TNDN theo quy định mới, cách hạch toán từng khoản, cách điều chỉnh trên tờ khai và ví dụ tính thuế cụ thể.

    Lê Viết Huấn · Cập nhật 18/11/2026

Nhận tin văn bản mới và lời nhắc hạn nộp thuế: theo dõi EzTax trên Facebook

Bình luận

Để lại bình luận

Không ghi mã số thuế, số điện thoại hay thông tin cá nhân trong nội dung. Bình luận được duyệt trước khi hiển thị.