Giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ vào thu nhập trước khi tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công. Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Điều kiện thu nhập của người phụ thuộc cũng được nâng lên 3 triệu đồng/tháng. Bài này giải thích ai được tính là người phụ thuộc, cần giấy tờ gì và đăng ký khi nào.
Mức giảm trừ 2026
| Đối tượng | Mức giảm trừ/tháng | Mức giảm trừ/năm |
|---|---|---|
| Bản thân người nộp thuế | 15,5 triệu đồng | 186 triệu đồng |
| Mỗi người phụ thuộc | 6,2 triệu đồng | 74,4 triệu đồng |
Căn cứ: Điều 10 khoản 1 Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15.
Ví dụ: Lương 30 triệu/tháng, bảo hiểm đóng 3,15 triệu, có 1 con nhỏ.
- Thu nhập tính thuế = 30 − 3,15 − 15,5 − 6,2 = 5,15 triệu
- Thuế = 5,15 triệu × 5% = 257.500 đồng/tháng
Nếu chưa đăng ký người con, thu nhập tính thuế là 11,35 triệu và thuế là 635.000 đồng/tháng – chênh hơn 4,5 triệu đồng mỗi năm.
Ai được tính là người phụ thuộc?
| Người phụ thuộc | Điều kiện |
|---|---|
| Con dưới 18 tuổi (con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ/chồng) | Không cần điều kiện thu nhập |
| Con từ 18 tuổi trở lên bị mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật, không có khả năng lao động | Không cần điều kiện thu nhập |
| Con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề; con từ 18 tuổi đang học phổ thông (kể cả tháng 6–9 năm lớp 12 chờ kết quả thi) | Không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 3 triệu đồng |
| Vợ hoặc chồng; cha mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi, cha mẹ vợ (chồng) | Xem điều kiện theo độ tuổi bên dưới |
| Anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác cậu ruột, cháu ruột không nơi nương tựa, sống cùng và bạn phải trực tiếp nuôi dưỡng | Xem điều kiện theo độ tuổi bên dưới |
Điều kiện theo độ tuổi (với vợ/chồng, cha mẹ và người thân không nơi nương tựa):
- Trong độ tuổi lao động: phải đồng thời không có khả năng lao động (suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên) và có thu nhập bình quân tháng không quá 3 triệu đồng.
- Ngoài độ tuổi lao động: chỉ cần không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 3 triệu đồng.
Căn cứ: Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC (mức 3 triệu đồng).
Thu nhập 3 triệu đồng tính bình quân tháng trong năm, từ tất cả các nguồn. Người nộp thuế tự chịu trách nhiệm về việc kê khai thu nhập của người phụ thuộc.
Nguyên tắc quan trọng
- Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế. Vợ chồng cùng đi làm thì thỏa thuận để một người đăng ký cho con; thay đổi thỏa thuận áp dụng từ năm sau.
- Hạn đăng ký: trước ngày 31/12 của năm tính thuế. Đăng ký một lần, dùng cho các năm sau nếu không thay đổi.
- Tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Ví dụ con sinh tháng 5/2026, đăng ký trong năm thì được tính giảm trừ từ tháng 5 khi quyết toán.
- Có nhiều nơi trả lương: chọn một nơi để tính giảm trừ cho bản thân; người phụ thuộc cũng chỉ đăng ký ở một nơi.
- Chưa giảm trừ đủ 12 tháng cho bản thân (ví dụ nghỉ việc giữa năm) thì được tính đủ 12 tháng khi tự quyết toán.
Căn cứ: Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc
| Người phụ thuộc | Giấy tờ (bản chụp) |
|---|---|
| Con đẻ | Giấy khai sinh; thẻ Căn cước của con nếu đã có |
| Con nuôi | Giấy khai sinh, Căn cước (nếu có), quyết định công nhận việc nuôi con nuôi |
| Con riêng của vợ/chồng | Giấy khai sinh, Căn cước (nếu có), giấy chứng nhận kết hôn |
| Con đang đi học từ 18 tuổi | Như trên, thêm thẻ sinh viên hoặc xác nhận của nhà trường |
| Vợ hoặc chồng | Căn cước, giấy chứng nhận kết hôn |
| Cha mẹ đẻ | Căn cước của cha mẹ, giấy khai sinh của người nộp thuế |
| Cha mẹ vợ (chồng) | Căn cước của cha mẹ, giấy khai sinh của vợ (chồng), giấy chứng nhận kết hôn |
| Người thân không nơi nương tựa | Căn cước, bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng, giấy tờ chứng minh quan hệ |
| Người không có khả năng lao động | Thêm giấy tờ chứng minh suy giảm khả năng lao động từ 81% |
Căn cứ: Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC. Cơ quan thuế khai thác dữ liệu dân cư và các cơ sở dữ liệu quốc gia; chỉ khi không khai thác được mới yêu cầu bạn nộp giấy tờ (khoản 9 Điều 4).
Đăng ký ở đâu?
- Qua công ty (phổ biến nhất): gửi công ty văn bản ủy quyền đăng ký thuế mẫu 41/UQ-ĐKT kèm giấy tờ. Công ty tổng hợp vào tờ khai mẫu 20-ĐKT-TH gửi cơ quan thuế.
- Tự đăng ký: nộp tờ khai mẫu 20-ĐKT tại cơ quan thuế nơi cư trú (hoặc qua thuế điện tử).
- Người thân không nơi nương tựa: kèm mẫu 07/XN-NPT-TNCN.
Mã số thuế của cá nhân, người phụ thuộc là số định danh cá nhân (số Căn cước).
Căn cứ: Điều 21 Thông tư 90/2026/TT-BTC.
Tính thử số thuế với số người phụ thuộc khác nhau bằng Công cụ tính thuế TNCN.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ tôi có lương hưu 5 triệu/tháng, có đăng ký được không? Không. Thu nhập bình quân tháng từ tất cả các nguồn vượt 3 triệu đồng.
Vợ tôi ở nhà nội trợ, 35 tuổi, khỏe mạnh, có được tính không? Không. Vợ/chồng trong độ tuổi lao động phải đồng thời không có khả năng lao động (suy giảm từ 81%) và thu nhập không quá 3 triệu đồng/tháng.
Quên đăng ký người phụ thuộc trong năm thì sao? Hạn đăng ký là trước 31/12 năm tính thuế. Nếu chưa được tính trong năm, bạn được tính giảm trừ từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng khi đăng ký đúng hạn và quyết toán thuế.
Bài liên quan
- Cách tính thuế TNCN từ tiền lương năm 2026
- Các khoản giảm trừ mới từ 2026: y tế, giáo dục, bảo hiểm, từ thiện
- Quyết toán thuế TNCN năm 2026
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (Điều 10)
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP (Điều 47, 48)
- Thông tư 87/2026/TT-BTC (Điều 3, 4)
- Thông tư 90/2026/TT-BTC quy định về đăng ký thuế (Điều 21)
Tra cứu toàn văn tại mục Văn bản pháp luật.
Bài viết mang tính hướng dẫn chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho trường hợp cụ thể. Nội dung cập nhật theo quy định có hiệu lực tại thời điểm viết.