Đến nội dung chính
EzTax.
Đăng nhập

Giảm 30% thuế TNCN, TNDN 2026: cách kê khai theo Nghị định 398

Tác giả Lê Viết Huấn · Cập nhật

Mục lục (19)

Một hộ kinh doanh bán tạp hóa đã khai và nộp đủ thuế quý I, quý II năm 2026. Đến cuối tháng 10, chủ hộ nghe tin hộ có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, nhưng không biết phải làm gì: tự trừ khi khai quý tới, nộp thêm giấy tờ gì, còn số thuế đã nộp đủ ở hai quý đầu thì có lấy lại được không.

Một công ty nhỏ cũng có câu hỏi tương tự với thuế thu nhập doanh nghiệp: đã tạm nộp mấy quý, giờ được giảm thì tính thế nào, và nếu cuối năm doanh thu vượt 10 tỷ đồng thì có bị phạt không.

Bài này giải thích cách áp dụng mức giảm 30% theo Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết, kèm ví dụ bằng số.

Ai được giảm 30% và giảm thuế gì?

Nghị quyết 43/2026/QH16 của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 24/8/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Nghị quyết có hai nội dung giảm thuế:

  • Cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh: giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng (Điều 1 khoản 1 Nghị quyết 43/2026/QH16).
  • Doanh nghiệp, tổ chức: giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp đối với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng (Điều 1 khoản 2 Nghị quyết 43/2026/QH16).

Nghị định 398/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 29/10/2026, cũng áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027, quy định cách xác định và kê khai số thuế được giảm.

Vài điểm cần hiểu đúng ngay từ đầu:

  • Mức giảm chỉ áp dụng cho thuế thu nhập (thuế TNCN từ kinh doanh và thuế TNDN). Nghị quyết không quy định giảm thuế giá trị gia tăng, nên phần thuế GTGT vẫn khai, nộp như bình thường.
  • Người làm công ăn lương không thuộc diện này, vì Nghị quyết chỉ giảm thuế đối với thu nhập từ kinh doanh.
  • Ngưỡng 10 tỷ đồng xét theo doanh thu cả năm 2026 hoặc 2027, không xét theo từng quý.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: giảm thế nào?

Đối tượng

Điều 2 khoản 1 Nghị định 398/2026/NĐ-CP nêu rõ mức giảm áp dụng cho cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm cả cá nhân đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm người đại diện hộ kinh doanh.

Giảm trên số thuế nào?

Theo Điều 2 khoản 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, số thuế được giảm tính trên số thuế TNCN phải nộp phát sinh từ toàn bộ thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phân biệt phương pháp tính thuế. Nghĩa là hộ nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hay theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí) đều được giảm như nhau.

Doanh thu năm để xét ngưỡng 10 tỷ đồng xác định theo Điều 4, Điều 5 Nghị định 68/2026/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP) (Điều 2 khoản 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP).

Cách kê khai

Điều 2 khoản 4 Nghị định 398/2026/NĐ-CP chia thành các trường hợp sau:

  1. Tự khai thuế (điểm a): nếu dự kiến doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng, cá nhân kinh doanh kê khai giảm thuế theo Mẫu số 01 tại Phụ lục Nghị định và nộp cùng hồ sơ khai thuế quý, 06 tháng đầu năm, 06 tháng cuối năm hoặc năm.
  2. Được tổ chức khấu trừ, khai thay, nộp thay (điểm b): ví dụ hộ bán hàng trên sàn thương mại điện tử được sàn khấu trừ thuế. Bên khấu trừ căn cứ doanh thu thuộc phạm vi mình khấu trừ, nếu không quá 10 tỷ đồng thì giảm 30% số thuế TNCN phải khấu trừ theo tháng, quý hoặc theo lần phát sinh, kê khai theo Mẫu số 02 và nộp cùng tờ khai thuế TNCN của bên khấu trừ.
  3. Đã khai nhưng chưa ghi số được giảm (điểm d): được khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ khai thuế đã khai, hoặc xác định giảm thuế khi quyết toán thuế năm. Nếu hộ nộp thuế theo thuế suất trên doanh thu mà nộp thừa thì cuối năm được bù trừ, hoàn trả hoặc hoàn trả kiêm bù trừ theo pháp luật quản lý thuế.
  4. Doanh thu thực tế vượt 10 tỷ đồng (điểm c): không được giảm, phải nộp bổ sung số thuế đã được giảm, kê khai điều chỉnh theo Mẫu số 03 và nộp cùng hồ sơ khai thuế của kỳ mà doanh thu lũy kế từ đầu năm vượt 10 tỷ đồng. Số thuế nộp bổ sung này không tính tiền chậm nộp đến thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ đó.

Ngoài ra, nếu khai bổ sung hoặc sau thanh tra, kiểm tra mà số thuế phải nộp tăng thì phần tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu còn đủ điều kiện (điểm đ). Nếu số thuế phải nộp giảm thì số thuế được giảm cũng điều chỉnh giảm tương ứng, phần nộp thừa (nếu có) xử lý theo pháp luật quản lý thuế (điểm e).

Doanh nghiệp, tổ chức: giảm thuế TNDN thế nào?

Đối tượng

Theo Điều 3 khoản 1 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, mức giảm áp dụng cho doanh nghiệp; hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; đơn vị sự nghiệp; và tổ chức khác thành lập theo pháp luật Việt Nam có hoạt động sản xuất kinh doanh có thu nhập.

Không áp dụng cho doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách sau ngày Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực mà tổng doanh thu hằng năm của các doanh nghiệp sau chia, tách trên 10 tỷ đồng. Tổng doanh thu này là doanh thu cộng lại của tất cả doanh nghiệp hình thành từ doanh nghiệp ban đầu (Điều 3 khoản 1 và khoản 3 điểm c).

Giảm trên số thuế nào?

Điều 3 khoản 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định:

  • Số thuế được giảm tính trên toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp, không phân biệt phương pháp tính thuế, kể cả các khoản thu nhập tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
  • Mức giảm tính trên số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026, năm 2027.
  • Doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế thì số được giảm tính trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi.

Doanh thu để xét ngưỡng 10 tỷ đồng

Theo Điều 3 khoản 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, doanh thu năm làm căn cứ gồm: doanh thu từ hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ "(không bao gồm các khoản giảm trừ doanh thu)", doanh thu từ hoạt động tài chính và thu nhập khác. Lưu ý thêm:

  • Doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh thì cộng cả doanh thu của các đơn vị này theo báo cáo tài chính tổng hợp năm (điểm b).
  • Kỳ tính thuế năm đầu (doanh nghiệp mới thành lập) hoặc năm cuối (chuyển đổi, sáp nhập, giải thể…) ngắn hơn 03 tháng mà được cộng vào kỳ tính thuế năm 2026, 2027 thì xác định doanh thu và số thuế được giảm cho 12 tháng của kỳ tính thuế năm 2026, 2027 (điểm a).

Cách kê khai

Theo Điều 3 khoản 4 Nghị định 398/2026/NĐ-CP:

  • Doanh nghiệp dự kiến doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng thì tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp thuế TNDN hằng quý (điểm a).
  • Nếu tổng doanh thu thực tế trong năm vượt 10 tỷ đồng, doanh nghiệp kê khai, nộp thuế theo quy định, nộp đủ số thuế còn thiếu; tiền chậm nộp xử lý theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (điểm b).
  • Khai bổ sung hoặc kết luận thanh tra, kiểm tra làm tăng số thuế thì phần tăng thêm vẫn được giảm 30% nếu còn đủ điều kiện; làm giảm số thuế thì điều chỉnh giảm số được giảm tương ứng (điểm c, d).

Bảng tóm tắt

Nội dungHộ, cá nhân kinh doanhDoanh nghiệp, tổ chức
Thuế được giảm30% thuế TNCN từ kinh doanh30% thuế TNDN
Điều kiệnDoanh thu năm không quá 10 tỷ đồngDoanh thu năm không quá 10 tỷ đồng
Kỳ áp dụngKỳ tính thuế 2026, 2027Kỳ tính thuế 2026, 2027
Cách khaiMẫu số 01 nộp cùng hồ sơ khai quý, 06 tháng, năm; bên khấu trừ dùng Mẫu số 02Tự xác định khi tạm nộp quý
Đã khai chưa giảmKhai bổ sung hoặc xác định khi quyết toán nămTự xác định số được giảm khi tạm nộp quý
Vượt 10 tỷ đồngNộp lại số đã giảm theo Mẫu số 03; không tính tiền chậm nộp đến hạn nộp hồ sơ của kỳ vượtNộp đủ số thiếu; tiền chậm nộp theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP
Căn cứĐiều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CPĐiều 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP

Ví dụ tính toán

Các số thuế dưới đây là số giả định để minh họa cách áp dụng mức giảm. Số thuế thực tế của mỗi hộ, mỗi doanh nghiệp phụ thuộc vào ngành nghề, doanh thu và phương pháp tính thuế. Hộ kinh doanh có thể ước tính số thuế bằng công cụ tính thuế hộ kinh doanh.

Ví dụ 1: Hộ kinh doanh đã nộp đủ hai quý đầu năm

Một hộ kinh doanh khai thuế theo quý, dự kiến doanh thu năm 2026 khoảng 2 tỷ đồng (dưới 10 tỷ đồng). Giả định số thuế TNCN phải nộp trước khi giảm của từng quý như sau:

QuýThuế TNCN trước giảmGiảm 30%Thuế TNCN sau giảm
Quý I5.000.0001.500.0003.500.000
Quý II5.500.0001.650.0003.850.000
Quý III6.000.0001.800.0004.200.000
Quý IV6.000.0001.800.0004.200.000
Cả năm22.500.0006.750.00015.750.000

Hộ đã nộp đủ 5.000.000 đồng quý I và 5.500.000 đồng quý II, chưa ghi số được giảm. Hai quý này được giảm tổng cộng 1.500.000 + 1.650.000 = 3.150.000 đồng. Hộ có hai cách:

  • Khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ khai thuế quý I, quý II kèm Mẫu số 01; hoặc
  • Xác định số được giảm khi quyết toán thuế năm.

Số đã nộp thừa được bù trừ hoặc hoàn theo pháp luật quản lý thuế. Từ quý III, quý IV, hộ ghi giảm ngay khi khai bằng Mẫu số 01 nộp cùng tờ khai quý, mỗi quý chỉ nộp 4.200.000 đồng thay vì 6.000.000 đồng.

Ví dụ 2: Hộ kinh doanh có doanh thu vượt 10 tỷ đồng vào cuối năm

Một hộ kinh doanh (giả định khai thuế theo quý) dự kiến doanh thu năm 2026 khoảng 9 tỷ đồng nên đã ghi giảm 30% ở ba quý đầu. Doanh thu thực tế: quý I 2,1 tỷ, quý II 2,3 tỷ, quý III 2,4 tỷ (lũy kế 6,8 tỷ), quý IV 3,6 tỷ. Đến quý IV, doanh thu lũy kế từ đầu năm là 10,4 tỷ đồng, vượt ngưỡng.

Giả định số thuế TNCN trước giảm của quý I, II, III lần lượt là 20.000.000, 22.000.000 và 24.000.000 đồng. Số đã được giảm ở ba quý này là:

  • Quý I: 20.000.000 × 30% = 6.000.000 đồng
  • Quý II: 22.000.000 × 30% = 6.600.000 đồng
  • Quý III: 24.000.000 × 30% = 7.200.000 đồng
  • Tổng: 19.800.000 đồng

Vì doanh thu cả năm vượt 10 tỷ đồng, hộ không được giảm cho năm 2026. Hộ khai điều chỉnh theo Mẫu số 03, nộp cùng hồ sơ khai thuế quý IV (kỳ có doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng) và nộp bổ sung 19.800.000 đồng. Số này không tính tiền chậm nộp nếu nộp trong thời hạn nộp hồ sơ khai thuế quý IV. Thuế quý IV cũng nộp đủ, không giảm.

Ví dụ 3: Doanh nghiệp nhỏ đang được ưu đãi thuế

Một công ty có doanh thu năm 2026 khoảng 7 tỷ đồng (đã gồm doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính và thu nhập khác). Giả định:

  • Số thuế TNDN tính theo thuế suất áp dụng: 150.000.000 đồng.
  • Công ty đang được ưu đãi giảm 50% số thuế phải nộp (giả định): giảm 75.000.000 đồng, còn phải nộp 75.000.000 đồng.
  • Giảm 30% theo Nghị quyết 43 tính trên số sau ưu đãi: 75.000.000 × 30% = 22.500.000 đồng.
  • Số thuế TNDN còn phải nộp: 75.000.000 − 22.500.000 = 52.500.000 đồng.

Nếu công ty không có ưu đãi, với số thuế phải nộp giả định 120.000.000 đồng, số được giảm là 36.000.000 đồng và số còn phải nộp là 84.000.000 đồng. Khi tạm nộp quý, công ty tự xác định số được giảm tương ứng với số tạm nộp.

Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh doanh thu dưới ngưỡng không phải nộp thuế thì có được gì không? Mức giảm tính trên số thuế TNCN phải nộp. Nếu hộ không phát sinh thuế TNCN phải nộp thì không có số thuế nào để giảm.

Người làm công ăn lương có được giảm 30% không? Không. Nghị quyết 43/2026/QH16 chỉ giảm thuế TNCN đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú và thuế TNDN của doanh nghiệp, tổ chức. Thuế TNCN từ tiền lương, tiền công vẫn tính theo biểu thuế thông thường; bạn có thể ước tính bằng công cụ tính thuế TNCN.

Bán hàng trên sàn thương mại điện tử thì hộ có phải tự khai giảm không? Nếu sàn thực hiện khấu trừ, khai thay, nộp thay thuế TNCN, bên khấu trừ sẽ giảm 30% số thuế phải khấu trừ khi doanh thu thuộc phạm vi khấu trừ không quá 10 tỷ đồng và kê khai theo Mẫu số 02. Hộ nên đối chiếu chứng từ khấu trừ để biết số thuế đã được giảm. Nếu hộ còn doanh thu khác ngoài sàn, ngưỡng 10 tỷ đồng xét trên tổng doanh thu thực tế của toàn bộ hoạt động kinh doanh (Điều 2 khoản 4 điểm c Nghị định 398/2026/NĐ-CP).

Hộ kinh doanh đã nộp đủ thuế quý I, II năm 2026 thì có mất phần được giảm không? Với hộ, cá nhân kinh doanh thì không mất. Hộ có thể khai điều chỉnh, bổ sung hồ sơ đã nộp hoặc xác định giảm khi quyết toán thuế năm (Điều 2 khoản 4 điểm d Nghị định 398/2026/NĐ-CP). Số nộp thừa được bù trừ hoặc hoàn theo pháp luật quản lý thuế.

Doanh nghiệp vượt 10 tỷ đồng vào cuối năm có bị tính tiền chậm nộp không? Doanh nghiệp phải nộp đủ số thuế thiếu, và việc tính tiền chậm nộp thực hiện theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Khác với doanh nghiệp, đối với hộ, cá nhân kinh doanh, Nghị định 398 quy định rõ số nộp bổ sung không tính tiền chậm nộp đến thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ có doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng. Xem thêm cách tính tiền chậm nộp tại công cụ tính tiền chậm nộp.

Mức giảm có áp dụng cho thuế GTGT không? Không. Nghị quyết 43/2026/QH16 chỉ quy định giảm thuế TNCN từ kinh doanh và thuế TNDN.

Việc nên làm

  1. Ước tính doanh thu cả năm 2026 của toàn bộ hoạt động kinh doanh. Nếu gần ngưỡng 10 tỷ đồng, theo dõi doanh thu lũy kế từng kỳ.
  2. Hộ, cá nhân kinh doanh: từ kỳ khai tiếp theo, nộp Mẫu số 01 cùng tờ khai để ghi số được giảm.
  3. Rà lại các kỳ đã khai năm 2026: quyết định khai bổ sung ngay hay xác định khi quyết toán năm.
  4. Doanh nghiệp: tự xác định số được giảm khi tạm nộp quý; nếu đang được ưu đãi, tính 30% trên số thuế sau ưu đãi.
  5. Nếu doanh thu lũy kế vượt 10 tỷ đồng: hộ kinh doanh nộp Mẫu số 03 và số thuế đã giảm cùng hồ sơ khai của kỳ vượt; doanh nghiệp nộp đủ số thuế thiếu.
  6. Lưu giữ hồ sơ doanh thu, tờ khai, chứng từ nộp thuế để đối chiếu khi quyết toán hoặc khi cơ quan thuế kiểm tra.

Bài liên quan

Căn cứ pháp lý

  • Nghị quyết 43/2026/QH16 của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, thông qua ngày 24/8/2026, có hiệu lực từ ngày 24/8/2026: Điều 1 khoản 1, khoản 2; Điều 2.
  • Nghị định 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026 của Chính phủ quy định chi tiết Nghị quyết 43/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 29/10/2026: Điều 2 (giảm thuế TNCN đối với cá nhân kinh doanh), Điều 3 (giảm thuế TNDN), Phụ lục Mẫu số 01, 02, 03.
  • Nghị định 68/2026/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP): Điều 4, Điều 5 về xác định doanh thu của hộ, cá nhân kinh doanh, theo dẫn chiếu tại Điều 2 khoản 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP.
  • Nghị định 252/2026/NĐ-CP: khoản 3 Điều 24 về xử lý tiền chậm nộp, theo dẫn chiếu tại Điều 3 khoản 4 điểm b Nghị định 398/2026/NĐ-CP.

Bài viết mang tính hướng dẫn chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho trường hợp cụ thể. Nội dung cập nhật theo quy định có hiệu lực tại thời điểm viết.

Căn cứ pháp lý

  • Quy định chi tiết Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp

  • Về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp

Cùng chuyên mục

Nhận tin văn bản mới và lời nhắc hạn nộp thuế: theo dõi EzTax trên Facebook

Bình luận

Để lại bình luận

Không ghi mã số thuế, số điện thoại hay thông tin cá nhân trong nội dung. Bình luận được duyệt trước khi hiển thị.